De Burgermacht
Er is iets fundamenteels mis met onze democratie. En het is tijd dat we daar eerlijk over zijn.
De Realiteit van Vandaag
Kijk, ik begrijp de frustratie. Elke vier jaar gaan we naar de stembus. We doen ons kruisje. We hopen op verandering. Maar dan, maanden later, staan we weer op straat te protesteren tegen beslissingen waar we nooit om gevraagd hebben.
Dat is niet hoe democratie hoort te werken. Dat is niet de belofte die onze grondwetten ons doen.
De waarheid is dat ergens onderweg onze stemmen zijn gaan verdrinken in een zee van lobbyisten en grote belangen. Ergens onderweg zijn we gaan geloven dat wat goed is voor de economie automatisch goed is voor ons allemaal.
Maar laten we eerlijk zijn: wanneer hebben we die discussie eigenlijk gevoerd? Wanneer hebben we besloten dat cijfers belangrijker zijn dan mensen?
We Kunnen Beter
Maar hier is wat ik geloof: we kunnen beter. We zijn beter.
Kijk naar Oost-België, waar gewone burgers – geen politici, geen lobbyisten, gewoon mensen zoals u en ik – samenkomen om over complexe vraagstukken na te denken. Waar een leraar, een verpleegster en een gepensioneerde samen zoeken naar oplossingen voor problemen die ons allemaal aangaan.
Dat werkt. Dat is democratie zoals het hoort.
Kijk naar Ierland, waar 99 gewone burgers de moed hadden om over de moeilijkste vraagstukken na te denken. Geen politieke spelletjes. Geen soundbites. Gewoon mensen die luisterden, leerden, en verstandige keuzes maakten.
Of neem Orbea. In 1969 namen de werknemers het fietsbedrijf over. Vandaag, meer dan 50 jaar later, vergaderen ze nog steeds twee keer per jaar om samen te beslissen over hun toekomst. Hun fietsen rijden over de hele wereld, maar hun wortels liggen in hun gemeenschap.
Een Nieuwe Koers
Dit is wat ik voorstel: laten we onze democratie vernieuwen. Niet door haar af te breken, maar door haar te versterken.
Laten we burgerraden oprichten in elke provincie. Laten we gewone mensen een stem geven in de beslissingen die hun leven raken. En ja, laten we een deel van ons parlement vullen met gelote burgers – mensen die niet zijn gekozen omdat ze de beste speechschrijver hebben, maar omdat ze de diversiteit van ons volk vertegenwoordigen.
Laten we bedrijven stimuleren om eigendom te delen met hun werknemers. Kijk naar Rolex – sinds 1960 eigendom van een stichting, gericht op lange termijn waarde in plaats van kortetermijnwinst. Of naar Bosch, een van Europa’s grootste technologiebedrijven, dat al decennia eigendom is van een stichting.
Dit zijn geen utopische dromen. Dit zijn werkende voorbeelden van wat mogelijk is wanneer we verder kijken dan de logica van de vrije markt alleen.
De Keuze Voor Ons
Natuurlijk zal dit niet gemakkelijk zijn. Verandering is dat nooit. Er zullen mensen zijn die zeggen dat het niet kan, dat het te moeilijk is, dat we de economie zullen schaden.
Maar laat me u dit vragen: welke economie bedoelen ze eigenlijk? De economie die werkt voor de top 1%? Of de economie die werkt voor alle gezinnen die proberen rond te komen?
Want als we eerlijk zijn, dan weten we allemaal dat de huidige manier van werken niet duurzaam is. We kunnen niet blijven doen alsof democratie betekent dat we om de vier jaar mogen kiezen tussen opties die anderen voor ons hebben bepaald.
We kunnen niet blijven doen alsof bedrijven geen verantwoordelijkheid hebben naar de gemeenschappen waarin ze opereren.
We kunnen niet blijven doen alsof de stem van een lobbyist evenveel waard is als die van een miljoen kiezers.
Een Geleidelijke Revolutie
Wat ik voorstel is een geleidelijke revolutie. Begin lokaal. Start met burgerpanels in uw gemeente. Moedig bedrijven aan om werknemers meer inspraak te geven. Maak van overheidssubsidies een hefboom voor meer democratische eigendomsstructuren.
Dit is niet links of rechts. Dit gaat over iets fundamentelers: het idee dat in een democratie de macht bij het volk hoort te liggen. Niet bij de rijksten. Niet bij de best georganiseerden. Bij het volk.
Onze Verantwoordelijkheid
Maar laten we ook eerlijk zijn over onze eigen verantwoordelijkheid. Democratie is geen toeschouwersport. Het vraagt van ons allemaal dat we ons engageren, dat we ons informeren, dat we bereid zijn om soms ongemakkelijke gesprekken te voeren.
Het vraagt van ons dat we verder kijken dan onze eigen directe belangen en nadenken over het soort samenleving dat we willen achterlaten voor onze kinderen.
Hoop en Verandering
Ik geloof in de kracht van gewone mensen om buitengewone dingen te doen. Ik heb het gezien in Oost-België. Ik heb het gezien in de coöperatieven van Mondragón. Ik heb het gezien overal waar mensen de moed hebben gehad om te zeggen: het kan anders.
De vraag is niet of we kunnen veranderen. De vraag is of we de moed hebben om te beginnen.
Want aan het einde van de dag gaat dit niet over politiek. Het gaat over wie we zijn als samenleving. Het gaat over de waarden die we willen doorgeven. Het gaat over de vraag of we geloven dat elke stem ertoe doet, of alleen die van hen die het hardste schreeuwen of het meeste betalen.
Ik geloof dat we beter zijn dan dat. Ik geloof dat we de moed hebben om onze democratie te vernieuwen. Ik geloof in ons.
De vraag is: gelooft u ook in uzelf?